[Turkish version of UAE faq doc]

Bazi SIk Sorulan Sorular. Eger problem ya$iyorsaniz, lutfen bunu dikkatlice
okuyun. (S = Soru, C = Cevap)


** ORTAK PROBLEMLER

S: Bazen, UAE'den ciktiktan sonra, tuslarin "autorepeat"'i kapaniyor.
C: "xset r on" yapin. (sadece X uzerinde oluyor, goruldugu kadariyla
   genellikle Solaris'de, neden bilmiyorum.) [$u an duzelmi$ olmasi lazim.
   Not: bu sadece UAE coktugunde oluyor)

S: UAE acildiginda, "Illegal instruction: 4e7b" diyor. Niye?
C: Normal, bu sadece Kickstart CPU tr testi.

S: UAE acildiginda, (bircok kez) "Illegal instruction: 4e7b" diyor. Niye?
C: Bunun nedeni Kickstart ROM'unuzun 68020 icin olmasi. (bu ayrica UAE'de
   bir hata oldugunda da olabilir)

S: UAE <buraya favori oyununuzu yazin>'i yuklediginde, "Non-standard sync"
   diyor.
C: Favori oyununuz kopya korumlari. Bu tur disketleri transfer etmek icin
   yollar mevcut, ama kari$ik ve size yardimci olamiyacagim cunku bu
   bir suru kopya koruma $ekillerini bulmak icin fazla zaman alacak bir
   i$lem. Umarim birgun genel bir cozum bulunurm, ama $u an icin $anssizsiniz.

S: Compile edilirken, "xxx illegals generated" yada "16 mismatches" diyor.
   Bu bir sorun mu?
C: Hayir. Bu bilgiler yardimi ile problem olup olmadigini soyleyebilirim.

S: @ sembolunu nasil yazacagim (yada diger ba$ka bir sembolu). PC klavyemde
   bu tu$ AltGr+Q, ve bu cali$miyor.
C: Amiga'nizin klavyesine bakin. Gercek Amiga'nizda o sembolun cikmasi icin
   gereken kombinasyonu kullanin. Bu kombinasyon ulkeler arasi farkedebilir.
   AmigaOS'unuz icin dogru Klavye Degi$tirme Tablosu (keyboard translation
   table) kullandiginizdan emin olun. (ornegin: Almanyada, startup-sequence'
   inizde "setmap de" komutu oldugundan emin olun). Alt+2 yada Shift+2 ile
   buyuk bir olasilikla @ sembolunu cikartabilirsiniz.


** UYUMSUZLUKLAR

S: UAE benim Kickstart 1.2 image'i ile cali$miyor.
C: Harddisk ve FastMem emulasyonunu "-a" parametresi ile kapatmaniz
   gerekebilir. Kick 1.2 harddisk emulasyonun gerek duydugu autoboot
   (otomatik boot'lama) ozelligini desteklemiyor. UAE "filesys_bput called"
   mesaji veriyor ise bu problemle kar$ila$tiginizi soyleyebiliriz.

S: Oyun/Demo/Aplikasyon cali$mazsa ne yapacagim?
C: Eger oyun yada demo deniyorsaniz, biraz SlowRAM acin, ve tekrar deneyin.
   Bazi eski programlarin SlowRAM ile duzeltilebilen uyumluluk problemleri
   var. Eger aplikasyon deniyorsaniz, ce$itli $eyleri kontol edin, ornegin
   Kickstart versiyon ihtiyaci, RAM, vb. Ayrica denediginiz programin AGA
   destegi olan bir makine icin olmadigindan emin olun. Ayrica ce$itli
   diger secenekleri degi$tirmeyi deneyebilirsiniz, ornegin CPU tr.
   Oyunlar icin bazen "-C0c" onlari cali$tirabiliyor.


** AMIGA DISKLERI, DISK IMAGELERI, HARDDISKLER, CDROMLAR

S: Amiga disketlerini PC ile okumak mumkunmu?
C: Hayir, ve evet. Hayir, standart PC ile imkansiz. Ama, bazi ek donanim
   ile (orn. yeni bir floppy controller) bu mumkun. Benim $u an bildigim
   iki cozum var, AFR paketi kendinizin yapabilecegi paralel porttan baglanan
   kucuk bir devre vbe bazi programlar iceriyor ve ISA kart olarak DOS
   programlari ile disk dosyalari yaratmaniza yarayan Catweasel Controller
   mevcut. Burada bir Catweasel'im var ve acikcasi cali$iyor.

S: Bir $ekilde PC'ye Amiga Floppy surucumu baglayip, bunu Amiga disketlerini
   okumak icin kullanamazmiyim?
C: PC'ye Amiga suruculerini (low-density) baglayabilirsiniz, cunku bunlar
   tamamen ayni tur PC suruculeri. Ama bu i$e yaramaz, cunku problem surucu
   degil, ama PC surucu kontrolcusu. Bununla ya$amaniz lazim.

S: Ama PC 11-sector formatlarini okuyabiliyor!
C: Evet, ama o sectorler hardware'da biraz farkli duruyorlar.

S: Ama Amiga, PC disketlerini okuyabiliyor?
C: Eee?

S: Ama PC, Atari ST disketlerini okuyabiliyor?
C: Eee?

S: Ama...
C: Hic $ansin yok. Eger hala yapilabilecegini du$unuyorsan, ispatla.
   Standart PC controller ile Amiga disketlerini okuyan program yaz ve
   bende halk huzurunda ozur dileyeyim.

S: DMS Image'lerini nasil kullanabilirim?
C: Gercek Amiga'da yapacagin $ekilde UAE altinda DMS'i cali$tir. DMS ile
   dosya'yi o an df0:'u emule etmek icin kullanilan dF0: .adf'nin uzerine
   ac. (cev.notu: xdms diye bir program cikti ve bunun sayesinde dos
   altinda .dms dosyalarini problemsiz olarak decompress ediyor.)

S: Bircok demo tarafindan kullanilan standart di$i-DOS disketlerini nasil
   transfer edebilirim?
C: Transdisk ile. AmigaDOS tarafindan okunamiyor olmasi Transdisk tarafindan
   okunamaz anlamina gelmez.
   Uzun aciklama: Bir disketin "formati" hakkinda konu$urken dikkat etmemiz
   gereken iki $ey var. Birincisi, low-level (du$uk seviyeli) format ki bu
   track'lari sectorlere ozel bir $ekilde bolmekte. Cogu Amiga disketi
   standart Amiga formatinda yani her track icin 512 bytelik 11 sector,
   ve toplam olarak bir disket icin 880k. Ayrica sectorlarin di$inda
   ekstra bilgiler var ki floppy kontrolcusu bununla sectorlari bulabilir.
   PC disketleri farkli bir format kullanmakta, i$te bu yuzden PC floppy
   kontrolcusu Amiga disketlerini okuyamiyor. Eger disket bu $ekilde
   formatlandi ise, normal AmigaDOS diskcopy programi yada Workbench
   kar$iligi, ve transdisk ile kopyalanabilir. Kopya korumali disketler
   farkli track sistemine sahip (bazen, track'lari sectorlere bile bolmuyorlar,
   yada daha fazla sector kullaniyor, yada sectorlar arasina degi$ik $eyler
   koyuyorlar). Bu tur $eyler diskcopy veya transdisk ile kopyalanamaz.
   $imdi, "format"'in ikinci kismi ise filesystem (dosya sistemi). Eger bir
   diskete dosya koymak yada directory acmak isterseniz, disketteki bazi
   sector'lere bazi ozel bilgiler yazmaniz gerekir. Bu bilgiler (ornegin)
   disketin ismini (orn: "Workbench1.3"), ve icerdigi dosyalarin icerigi
   olabilir. Bu bilgiye "filesystem" denir. Amiga ce$ili filesystemlerini
   bilmekte: Orjinal filesystem (OFS), ve yeni Fast (hizli) Filesystem (FFS)
   Kickstart 1.3 ile beraber destekleniyor. Eger bir diskete filesystem
   koymazsaniz, sectorlerdeki bilgiler transdisk yada diskcopy gibisinden
   programlar ile yinede okunabilir ama bu bilgiler onlar icin bir$ey ifade
   etmez. Aslinda, ifade etmek zorunda da degil. Sadece disketin icinde
   neler var gibisinden bir bilgiyi ogrenmeye cali$an Workbench icin
   onemlidir. Eger Workbench diskette bildigi bir filesystem bulamazsa
   disketi "non-DOS" disketi olarak i$aretler. (yani low-level format
   attiginiz disket standarttan farkli oldugu icin "okunamaz" oldugu gibi)

S: Disk dosyalarini nasil degi$tirebilirim?
C: Kullandiginiz UAE versiyonun bunu yapabilecek bir kullanici arabirimi var.
   (orn: X11 versiyonu) Ayrintilar icin sisteminize ozel README dosyasini
   okuyun. Ayrica "amiga" alt directory'sindeki "uaectrl" programini
   kullanabilirsiniz.

S: Niye floppy emulasyonu cok yava$, sonucta disk image dosyasi harddiskte?
C: Cunku disketin donmeside emulasyon edilmekte. Bu gerekli. Mumkun oldugunca
   harddisk emulasyonu kullanmaya cali$.

S: <hardfile emulasyonu ile ilgili favori probleminizi buraya yazin>
C: hardfile kullanmayin. ("-m" secenegi) ile filesystem emulasyonunu kullanin.

S: Amiga CD-ROM'larini nasil okurum?
C: harddisk emulasyonu ile. Eger Linux i$letim sistemi kullaniyorsaniz ve
   CD'niz /cdrom'a mount'lu ise UAE'ye parametre olarak "-M CD:/cdrom" yazin,
   yada DOS i$letim sistemini kullaniyorsaniz ve CD-ROM surucunuz D: ise
   "-m CD:D:\" yazin. (eger farkli bir sistem kullaniyorsaniz, kendiniz
   ne yapilmasini gerektigini bulabilirsiniz.)

S: Amiga harddisk'lerini PC ile okumak mumkunmu?
C: Evet. Linux 2.0'da Amiga filesystem var ve OFS/FFS harddiskleri okudugu
   bildirildi. Lutfen bana ayrintilarini sormayin, onu ben yazmadim ve
   onu kullanmiyorum (henuz). Aslinda .adf disk image'leri okumak icin
   kullandim.


** GELECEK ILE ILGILI PLANLAR

S: Yeni versiyon ne zaman cikacak, ve neler icerecek?
C: Bittiginde cikacak.

S: UAE'nin shareware versiyonu yada kayitli kullanici parasi isteyen
   versiyonlari cikacakmi?
C: Hayir.

S: ARDI'nin CPU emulasyonunu kullanarak daha hizli yapamazmiydin?
C: UAE ucretsiz bir yazilim. Sourcecode'u ile geliyor. ARDI'nin
   Executor'u (macintosh emulator) ise ticari olarak satilmakta. ARDI'nin
   kendi code'larini bedavaya vermek gibi bir nedenleri yok, cunku eger
   verselerdi daha fazla para kazanamazdilar. (evet, gercekten bana bu tur
   bir$ey sordular! insanlar boyle fikirleri nerden bulurlar anlamam!)


** UAE'NIN HIZI

S: Dogru duzgun ses ciki$i alamiyorum! Sadece 486dx40'im var, bundan
   olabilirmi?
C: Pentium-II-300 dene, bunlarin daha iyi cali$tigini bildirdiler.

S: CPU'lari ayni olan bir makine ile (ornegin 68k Mac) ile emulasyonu
   hizlandirmak mumkun mu?
C: Supheliyim. UAE'nin donanimi emulasyon edebilmek icin gerektiginde, CPU
   emulasyonunu kesip gerekli i$lemleri yapmasi gerekiyor. Yani kendi
   ba$ina oylesine cali$masina izin veremezsiniz.

S: Ornegin S3 chiplerindeki blitter gibisinden grafik hizlandirici
   kartlari ile i$lemleri hizlandirmak mumkunmu?
C: Supheliyim. Ben PC grafik karti uzmani degilim, ama sanirim S3 blitter'i
   ile Amiga blitter'i arasindaki tek ortak $ey isimleri. Ayni bile olsalar
   tum Amiga chip RAM'ini grafik karti hafizasinda tutmak gerekirdi ki,
   bu emulasyonu cekilmez derecede yava$latirdi.

S: GUS/yada diger wavetable kartlarin donanim ozelliklerini kullanacak
   ozel bir destek ile ses emulasyonu hizlanmazmiydi?
C: Amiga ve PC (bu konumda: GUS) donanimi arasindaki farklardan dolayi bu
   pek mantikli degil. Belki ozel durumlarda bir$eyler kazanma $ansi
   olabilirdi (ProTracker modullerini bir ornek olabilir), ama sanmiyorum ki
   tum Amiga Ses Donanimini emule edebilicek bir$ey yapilamazdi. Problem
   $u ki ses hardware registerlarina (register'a yazmac diyenlerde varmi$)
   yazilan degerleri inceleyerek, programin ne yapmaya ya da gelecekte
   ne yapmaya cali$tigini anlamak cok zor. Bu baglamda GUS kartlari
   icin bir SoundTracker module player yazmak kolay, cunku ne caldiginizi
   bilirsiniz, ve nasil yapacaginizi bilirsiniz. (Bu GUS'u ses ciki$i
   icin kullanamiyacaginiz anlamina gelmez; sadece bunu ses ciki$ini
   _hizlandirmak_ icin kullanamazsiniz.)

S: Tm hardware'i emule etmek kt bir fikir. Neden sadece i$letim sistemini
   emule etmiyorsunuz? Sonucta, Amiga'yi Amiga yapan o.
C: Kisa cevap: Fikrinize katilmiyorum.
   Uzun cevap: I$letim sistemi sadece Amiga'yi Amiga yapan $eyin yarisi.
   Cok ho$ bir i$letim sistemi, ve diger i$letim sistemlerinde olmayan
   bazi ozellikleri var, ama (ornegin) hafiza koruma ve dosya sistemi
   performansi gibi bazi ozellikler kt.
   Diger $ey ise Amiga'yi 1980'lerde ozel yapan ise custom chip yapisiydi.
   Eger eski (1985) dergilerine bakarsaniz, Amiga OS'u yeteneklerini
   sadece bir yan not olarak belirtildiginizi gorursunuz, cunku insanlar
   bunun ev bilgisayari icin bir devrim oldugundan habersizlerdi. Haberdar
   olduklari, Amiga'nin ayni anda 4096 renk gosterebildigi ve blitter'i
   oldugu ve copper ile her turlu $ey yapilabildigi, ornegin ziplayan
   toplar. Ve du$uncem Amiga'yi ba$arili yapan donanimin mukemmelliginden
   geliyordu. UAE'yi C64 emulatorlari gibisinden bir program gibi goruyorum:
   PC'de daha iyi bir kar$iligi olmayan bazi eski oyunlari ve diger programlari
   cali$tirmaya yarar. rnegin, action olmayan oyunlar (Monkey Island veya
   Bard's Tale)'i tatmin edici hizda cali$tirabilir. Hizli CPU'lar action
   oyunlarini cali$tirmayi saglayabilir, nasil ki hizli CPU'lar C64'u PC'de
   tam hizda emule etmeyi sagladiysa. UAE (oncelikle) 68060 board'li A4000'u
   ile yuksek kaliteli programlar cali$tiran Amiga kullanicisi icin degildir,
   ama benim gibi yazilim geli$tirip para kazanmak icin birkac yil once
   A500'unden PC'ye gecenler icindir.
   Bunun yanisira, kanimca, OS'u emule etmek cok daha zor. Ozellikle
   emule ettiginiz platform emule edilen platform'dan tamamen farkli ise.
   Sonsuz donu$turmelerle ve diger kabuslarla ugra$mak gerekirdi. Ayrica
   AmigaOS ba$ka platform'larda cali$abilsin diye dizayn edilmemi$ti.

S: Ne kadar hizli?
C: Duruma gore degi$ir.
   PowerPacker ile dosya sIkI$tirmada, K6-233 uzerinde cali$an UAE, A500'umden
   17 kat daha hizli.
   Turrican I oynarken, (ses dahil) tam hizda cali$iyor.
   Turrican II oynarken, A500'den biraz daha yava$.
   Bazi (cogu degil) demoda, A500'den daha yava$.
   Olayin kurali: Ses emulasyonu gercekten cok zaman harciyor; tabi
   copper efektleri ve kaydirma i$lemleride. Eger bunlara ihtiyaciniz
   yoksa, $anslisiniz.

S: Nasil daha hizli yaparim?
C: Emulasyonu en du$uk ekran modu (320*200) ile cali$irin, 256 renge
   ayarlayin, Aspect Correction'i kapali oldugundan emin olun, ve
   Frame Rate'i every 3rd frame (her 3 frame)'e ayarlayin. Ve son olarak,
   sesi devre disi birakin (eger kendinizin compile edebilecegi bir
   versiyona sahipseniz, config.h'daki "DONT_WANT_SOUND" set edin). Cok
   iyi gozukmez ama makinenizin izin verdigi kadar hizli cali$ir.
   Eger X versiyonunu kullaniyorsaniz, "-T" secenegini sectiginizden
   emin olun. Bu secenegi kullanmamak daha "guvenli", ama emulasyonu
   cok yava$latiyor. Hatta daha iyisi, configure'u cali$tirdiginizda
   eger X server'iniz (XFree86 3.2 yada yenisi) destekliyorsa
   "configure --enable-dga"'i secin. 24 bit ve 32 bit renk modlarini
   kullanmamaniz onemli.


** CE$ITLI

S: Bu programi kullanmam icin gercek Amiga'ya ihtiyacim varmi?
C: Eger Cloanto Amiga Forever CD gibisinden ROM dosyalarini ve sistem
   yazilimlarini yasal olarak alabileceginiz bir yol yoksa, Evet.

S: Kickstart ROM/Amiga oyunlarini nereden cekebilirim?
C: Dokumanlari tekrar okuyun. Cekemezsiniz. ROM image'lerini ve copyright'li
   yazilimi net'e koymak yasa di$idir. (Evet, bir zamanlar bir Amiga oyunu
   almi$saniz ve bunu Amiga'niz ile birlikte sattiysaniz, oyunu DL etmek
   yine yasak olmaz. Uzgunum.)

S: UAE DEC Alpha/Sparcstations/SGIs/herneise uzerinde cali$iyormu?
C: UAE uzerinde en azindan X11R5 ve bir C compiler kurulu tum Unix
   sistemlerinde cali$masi lazim. Yani cevap sanirim evet. Sadece genel
   bir Unix source'u kullanin ve README.UNIX dosyasindaki talimatlari
   takip ederek compile edin. Aslinda, GCC ve GNU binutils'leri kullanmak
   $ansinizi arttirir.

S: Ekranin sol kisminda niye bo$ bir alan var?
C: Amiga o kisimda grafik gosterebilir, ama genellikle yapmaz cunku bu
   bazi sprite'lari devre di$i birakir. Bu alan sadece bazi overscan
   demo'lar tarafindan kullaniliyor. Normal ekranlar ekran-ortalamasinin
   di$indadir. Onun hakkinda herhangi bir$ey yapmiyacagim. Eger buna
   dayanamiyorsaniz, 320*200 veya 640*480 cozunurluklerini deneyebilirsiniz
   ki bu ekrani ortalamaya cali$acaktir. Her program icin dogru posizyonu
   bulmak nerdeyse imkansiz. Eger du$uk cozunurluklerde ekraniniz sigmiyorsa
   800x600 kullanin.

S: Komut satiri ayarlarinin tum listesi nerede?
C: README dosyalarinda. Ayrica uae -h > uae-help.txt yazarak kendinizde
   olu$turabilirsiniz.

S: Benchmark (hiz testi) programi <buraya favori programini yazin> garip
   sonuclar veriyor.
C: Emulator tarafindan cali$tirilan Amiga programlari gercek zamani olcmek
   icin Amiga timerlarinin kullanilabilecegini du$uyor. Ama UAE'de, tek lc
   "emulasyon zamani"'dir. Sysinfo, rnegin, tum makinelerde ayni sonuclari
   verir. Bu yuzden benchmark'lar kullanarak emulator hizini test etmeyin.
   Bazi benchmarklar ayrica DIV veya MUL komutlari donguleri kullanarak
   CPU hizini olcmeye cali$ir, ve "emulasyon zamaninda" bu komutlar diger
   herhangi bir komut kadar sure harcar, ve cok yuksek degerler alirsiniz.
   Eger "HAVE_RDTSC" secenegini actiysaniz, benchmarklar daha mantikli
   sonuclar verebilir. Tabi o kadar degi$meyecektir, cunku her makinede
   yakla$ik ayni sonuclari verir. Daha hizli bir makine ile, daha dogru
   sonuclar alabilirsiniz.

S: Bu programa "Unusable Amiga Emulator" (Kullanilamaz Amiga Emulatoru)
   denmiyormuydu?
C: Evet. Ama artik hickimse bu ismin ona yaki$madigini d$nmekte. Aslinda,
   bu isim sadece boot bile yapamayan v0.1 versiyonu icindi.

Ing/Trk Ceviri: Mustafa TUFAN
